Sociaal werk, slavernij, of gewoon media-aandacht

Communityprojecten op scholen en in townships. Jongeren scholing en voeding bieden. Voorlichting geven over HIV, drugs, alcohol en geweld. Natuurlijjk, het einddoel van de samenwerking tussen Ajax Amsterdam en Ajax Cape Town is het vastleggen van Zuidafrikaanse talenten voor de Nederlandse club, maar ook voor de club uit Kaapstad, de talenten en hun omgeving lijkt de samenwerking louter winst te bieden. Zo niet volgens Theo van Seggelen van FIFPro, die Ajax vorige week beschuldigde van ‘moderne slavernij’.

FIFPro is de wereldwijde belangbehartiger voor professionele voetballers, waar onder meer de Nederlandse VVCS en het Belgische ACV Sporta deel van uitmaken. Hoewel secretaris-generaal Van Seggelen het over de exploitatie van minderjarige voetballers in het algemeen had, verwees hij direct naar de handelspraktijken van Ajax als voorbeeld.

Voetballende jongeren in een township in Ghana. (Foto: Salymfayad, CC-BY-SA.)Het probleem dat FIFPro schetst bestaat eruit dat slechts enkele jonge spelers daadwerkelijk de talenten en het vermogen hebben om een professionele voetballer in Europa te worden. Daarentegen worden er volgens Van Seggelen dagelijks zo’n honderd spelers uit hun townships gehaald om een stage af te werken. Het grootste deel daarvan worden na een dag reeds weggestuurd, anderen mogen slechts een week of een maand blijven. Volgens onderzoek van de FIFPro keert de helft van die kinderen niet binnen twee weken terug naar huis, omdat ze zich schamen voor zichzelf of voor hun ouders. Dat de scouts van Ajax de kinderen en hun familie geen realistisch beeld geven –er is slechts een kans van 1 op 25.000 dat een kind slaagt– leidt bij Van Seggelen tot de kwalificatie ‘moderne slavernij’.

Maarten Stekelenburg, niet de doelman maar het hoofd jeugdopleiding van Ajax Cape Town, countert de kritiek van de FIFPro, ‘Van Seggelen weet niet waarover hij praat’, waarna hij de voordelen van de projecten opsomt. Hoe de club omgaat met de jonge voetballers die het uiteindelijk niet redden vertelt hij in de media echter niet.

Hoewel de conclusie ‘moderne slavernij’ van Van Seggelen op basis van zijn argumentatie zeker wat kort door de bocht is, kan ook Ajax niet ontkennen dat er een probleem is. Voetballers worden op steeds jongere leeftijd uit hun eigen land gehaald om bij een van de grote Europese profclubs te spelen, waarbij veel van die jongeren het vervolgens ook niet redden. De dreiging van een homegrown-regel, waarbij clubs minimaal zes zelf-opgeleide spelers moeten opstellen, droeg daar nog aan bij, al is die maatregel voorlopig in de ijskast opgeborgen.

Hier leidt dat tot talentvolle voetballers in de nationale elftallen die nog nooit op het hoogste niveau in de eigen nationale competitie hebben gespeeld. We noemen een Jeffrey Bruma of een Eden Hazard. De ouders van de spelers gaan hier meestal graag in mee, ook omdat hen een quasi-Melkertbaan bij de betreffende club wordt aangeboden. Schrijnender zijn echter de gevallen van spelers uit niet-Westerse landen, waar de thuissituaties moeilijk zijn en de nood om te ontsnappen uit het milieu een stuk groter is. Die in veel gevallen zelfs naar Europa komen om na mislukte stages in de illegaliteit te vervallen. Om dit probleem aan de kaarten zou de FIFPro echter met een beter gefundeerd rapport moeten komen, in plaats van met wat vage beschuldigingen naar een specifieke club.