Het laatste taboe: homoseksuele scheidsrechters

In onze rubriek Het Laatste Taboe hebben we het al vaker over homoseksuele voetballers gehad. De scheidsrechters zijn echter buiten schot gebleven, terwijl het Nederlandse voetbal met John Blankenstein zelfs een homoactivist binnen het scheidsrechtskorps had. Maar wat toen geaccepteerd werd, ligt tegenwoordig moeilijk, als we de woorden van een andere voormalig scheidsrechter, Dick Jol, mogen geloven.

John Blankenstein groeide in zijn carrière uit tot een nationale en internationale topper. Hij begon zijn loopbaan in 1972 bij de amateurs, maar stapte in 1979 over naar het betaald voetbal. Tussen 1985 en 1995 was hij ook internationaal scheidsrechter. Hij was actief op het EK van 1992, en floot de tweede ronde van de UEFA-cup-finale tussen Juventus en Dortmund in 1993. Ook de Champions League-finale van 1994 tussen Milan en Barcelona was hem toegezegd, maar die match ging om nooit opgehelderde redenen uiteindelijk naar Philip Don.

Na zijn actieve scheidsrechtersloopbaan trad hij in dienst bij de KNVB als hoofd scheidsrechterszaken. Tevens was hij een activist voor de acceptatie van holebi’s binnen de sport, waarvoor hij van het COC in 2003 de Bob Angelo-penning kreeg.

Blankenstein overleed in 2006 aan een nierziekte, maar hij wordt gemist. Want hoe is de situatie bij de Nederlandse voetbalbond deze dagen? Als we oud-scheidsrechter Dick Jol mogen geloven niet best: “Ik weet dat twee scheidsrechters die op dit moment in de Eredivisie fluiten, homoseksueel zijn. Daar komen ze graag voor uit, en terecht. Want als je een goede scheidsrechter bent, is dat toch geen probleem? Maar ze zijn in Zeist op kantoor geroepen en hun is opgedragen dat absoluut niet openbaar te maken, omdat het hun nationale en internationale carrière kan schaden. Schande.” Dat zei Jol vandaag op de website van Voetbal International.

Nu is Jol natuurlijk een persoon met een flinke portie rancune naar de KNVB sinds zijn afscheid, een salarisconflict en het gesteggel rond de afscheidswedstrijd van Jaap Stam. Maar als wat hij zegt enige grond heeft, dan gaat de KNVB hiermee weer jaren terug in de tijd. Een goede scheidsrechter heeft autoriteit ongeacht zijn persoonlijke seksuele voorkeuren, zoals ook Blankenstein dat had. Dat een voetbalbond — een organisatie binnen een homofobe wereld die juist zou moeten ijveren voor meer acceptatie — haar werknemers verplicht te zwijgen over hun geaardheid doet diezelfde voetbalbond juist veel aan geloofwaardigheid verliezen. Voor iedereen binnen de sport die strijdt tegen discriminatie zijn is dit een grote stap achteruit.

Thuisvoordeel: de oorzaak

Een tijdje geleden schreef De Neve al over thuisvoordeel. Onze conclusie toen was dat het fenomeen statistisch gezien inderdaad bestond, en dat de oorzaak niet gezocht moet worden in de afstand of de bekendheid met de omgeving, maar in de steun van het publiek en het gevolg daarvan op scheidsrechterlijke beslissingen. Het recentelijk verschenen boek Scorecasting. The Hidden Influences Behind How Sports Are Played and Games Are Won van Tobias J. Moskowitz en L. Jon Wertheim behandelt dit onderwerp ook, en legt de nadruk vooral op dat laatste.

De steun van het publiek doet weinig voor de spelers zelf, maar heeft een grote invloed op de scheidsrechter, zo betogen Moskowitz en Wertheim. De theorie dat spelers beïnvloed worden door het thuispubliek wijzen ze af op basis van basketbalstatistieken. Uitploegen zetten gemiddeld evenveel vrije worpen om in punten als thuisploegen, ondanks alle afleiding van het publiek. Voor de volledigheid zou een dergelijk onderzoek ook voor penalties in het voetbal uitgevoerd kunnen worden. Weten thuisteams vaker penalties te verzilveren? We weten het niet, maar naar analogie met het basketbal zou dat niet zo mogen zijn.

De enige overgebleven conclusie is dan dat scheidsrechters zich (onbewust) laten intimideren. Zij fluiten vaker in het voordeel van de thuisploeg, en tellen bijvoorbeeld ook minder of meer blessuretijd bij afhankelijk van de wensen van het publiek. Wanneer een wedstrijd zonder publiek moet worden gespeeld verdwijnt het thuisvoordeel dan ook.

Geeft het maar op, Kanu. Frank luistert alleen naar het publiek. (Foto: Nico Vereecken & Peter De Voecht / Photo News)

Bronnen

• Hans Muys, De sportwereld doorgelicht. De Morgen, 11 mei 2011. Bespreking van het boek: Tobias J. Moskowitz en L. Jon Wertheim. Scorecasting. The Hidden Influences Behind How Sports Are Played and Games Are Won. Random House.

Thuisvoordeel: feit of mythe?

Al jaren wordt het zonder nadenken beweerd: de thuisploeg is in het voordeel. Het lijkt ook logisch — bekend terrein, je eigen publiek, en geen lange busreis naar Groningen of Kortrijk in de benen. Maar gelukkig zijn er eigenwijze wetenschappers die alles willen toetsen. Zo ook Eva Heinrichs, die enige jaren terug haar afstudeerscriptie over dit onderwerp schreef aan de universiteit van Dortmund.

Minder thuisdoelpunten

Zij heeft een databestand gemaakt van alle uitslagen uit de eerste en tweede Bundesliga, de Primera Division, de Serie A en de Premier League sinds 1963. Zo’n 71.000 wedstrijden in totaal. En wat blijkt? Het thuisvoordeel bestaat inderdaad, zo’n 56% van de keren wint de thuisspelende ploeg. Maar sinds het seizoen 87/88 wordt het wel steeds kleiner.

Zo won in het seizoen 06/07 de thuisploeg nog maar 44% van de wedstrijden; de rest was gelijk of een overwinning voor het uitspelende team.

Een begin tot een verklaring biedt Heinrichs ook: het aantal uitdoelpunten is gelijk gebleven, maar door thuisspelende ploegen wordt minder gescoord, zo blijkt uit haar data. Hoe dat komt weten we dan weer niet.

Dankzij de fans

Een studie van de Engelsman Alan Nevill uit 1999 keek ook al naar het thuisvoordeel. Het testte de drie verklaringen die we in het begin van dit artikel al opperden. De reistijd vond hij geen goede verklaring, omdat voetbalteams ook tegen gasten uit zeer nabij gelegen steden een thuisvoordeel bleken te hebben. De theorie van bekend terrein viel voor hem af doordat teams met kunstgras niet significant slechter presteerden op echt gras, en visa versa.

De laatste verklaring leek Nevill de beste: de fans. Het thuisvoordeel, zo blijkt uit de data, wordt groter naarmate meer fans er in het stadion zitten. Bovendien bleken scheidsrechterlijke beslissingen maar 30% van de tijd in het nadeel van de thuisploeg. Dus dan weten we ook weer wat we kunnen doen om ons favoriete team te helpen: allemaal naar het stadion! En die scheidsrechter flink onder druk zetten!

Bronnen

• Die Heimmannschaft ist im Vorteil. Neon Magazine. Januar 2011, p. 16.
• Das Märchen vom Heimvorteil. Focus Online. 15 juni 2006.

Kill the referee

Vandaag heeft de FIFA bepaald dat de Engelsman Howard Webb de WK-finalewedstrijd tussen Nederland en Spanje zal fluiten. Voor Webb, een 38-jarige politieman, is het zijn tweede grote toernooi, na het EK van 2008.

Tijdens de Europese Kampioenschappen twee jaar geleden floot hij de openingswedstrijd tussen Oostenrijk en Polen, waarbij hij in de laatste minuten een penalty aan het thuisland gaf, tot woede van de gehele Poolse natie. Hij wordt met de dood bedreigd op het internet, Poolse fans bezoeken het huis van zijn familie en zelfs de Poolse premier zegt “iemand te willen vermoorden”.

De Franse filmmaker Yves Hinant volgde een aantal scheidsrechters tijdens dit toernooi, waaronder dus deze Webb. Dit resulteerde in de documentaire Kill The Referee (originele titel: Les Arbitres), waarbij de kijker een unieke inkijk krijgt in het werk van de internationale toparbiters. Je hoort het overleg tussen de scheidsrechter en zijn assistenten, we zijn getuige van de spanning en vreugde in de kleedkamer, we zien de evaluaties van UEFA-scheidsrechterbaas Jaap Uilenberg, en we krijgen uiteraard het verhaal mee van Howard Webb. Die documentaire is dus zeer aan te raden, zeker met het oog op de wedstrijd van zondag.

Hieronder de trailer. De hele documentaire met Nederlandse ondertitels is te bekijken bij Uitzending Gemist.

Trailer from Les Arbitres on Vimeo.

Edit: Murphy klijkt blijkbaar ook mee. Op dit moment is de video op Uitzending Gemist niet beschikbaar. Hopelijk snel weer wel.

Deze post verscheen eveneens op sander-s.net.