Sociaal werk, slavernij, of gewoon media-aandacht

Communityprojecten op scholen en in townships. Jongeren scholing en voeding bieden. Voorlichting geven over HIV, drugs, alcohol en geweld. Natuurlijjk, het einddoel van de samenwerking tussen Ajax Amsterdam en Ajax Cape Town is het vastleggen van Zuidafrikaanse talenten voor de Nederlandse club, maar ook voor de club uit Kaapstad, de talenten en hun omgeving lijkt de samenwerking louter winst te bieden. Zo niet volgens Theo van Seggelen van FIFPro, die Ajax vorige week beschuldigde van ‘moderne slavernij’.

FIFPro is de wereldwijde belangbehartiger voor professionele voetballers, waar onder meer de Nederlandse VVCS en het Belgische ACV Sporta deel van uitmaken. Hoewel secretaris-generaal Van Seggelen het over de exploitatie van minderjarige voetballers in het algemeen had, verwees hij direct naar de handelspraktijken van Ajax als voorbeeld.

Voetballende jongeren in een township in Ghana. (Foto: Salymfayad, CC-BY-SA.)Het probleem dat FIFPro schetst bestaat eruit dat slechts enkele jonge spelers daadwerkelijk de talenten en het vermogen hebben om een professionele voetballer in Europa te worden. Daarentegen worden er volgens Van Seggelen dagelijks zo’n honderd spelers uit hun townships gehaald om een stage af te werken. Het grootste deel daarvan worden na een dag reeds weggestuurd, anderen mogen slechts een week of een maand blijven. Volgens onderzoek van de FIFPro keert de helft van die kinderen niet binnen twee weken terug naar huis, omdat ze zich schamen voor zichzelf of voor hun ouders. Dat de scouts van Ajax de kinderen en hun familie geen realistisch beeld geven –er is slechts een kans van 1 op 25.000 dat een kind slaagt– leidt bij Van Seggelen tot de kwalificatie ‘moderne slavernij’.

Maarten Stekelenburg, niet de doelman maar het hoofd jeugdopleiding van Ajax Cape Town, countert de kritiek van de FIFPro, ‘Van Seggelen weet niet waarover hij praat’, waarna hij de voordelen van de projecten opsomt. Hoe de club omgaat met de jonge voetballers die het uiteindelijk niet redden vertelt hij in de media echter niet.

Hoewel de conclusie ‘moderne slavernij’ van Van Seggelen op basis van zijn argumentatie zeker wat kort door de bocht is, kan ook Ajax niet ontkennen dat er een probleem is. Voetballers worden op steeds jongere leeftijd uit hun eigen land gehaald om bij een van de grote Europese profclubs te spelen, waarbij veel van die jongeren het vervolgens ook niet redden. De dreiging van een homegrown-regel, waarbij clubs minimaal zes zelf-opgeleide spelers moeten opstellen, droeg daar nog aan bij, al is die maatregel voorlopig in de ijskast opgeborgen.

Hier leidt dat tot talentvolle voetballers in de nationale elftallen die nog nooit op het hoogste niveau in de eigen nationale competitie hebben gespeeld. We noemen een Jeffrey Bruma of een Eden Hazard. De ouders van de spelers gaan hier meestal graag in mee, ook omdat hen een quasi-Melkertbaan bij de betreffende club wordt aangeboden. Schrijnender zijn echter de gevallen van spelers uit niet-Westerse landen, waar de thuissituaties moeilijk zijn en de nood om te ontsnappen uit het milieu een stuk groter is. Die in veel gevallen zelfs naar Europa komen om na mislukte stages in de illegaliteit te vervallen. Om dit probleem aan de kaarten zou de FIFPro echter met een beter gefundeerd rapport moeten komen, in plaats van met wat vage beschuldigingen naar een specifieke club.

Kruipen voor de FIFA, deel 3

De soap over het HollandBelgium Bid (oh, die naam…) blijft maar voortduren. In België keerden de politici Jean-Marie Dedecker (LDD) en Bert Ancieux (sp.a.) zich tegen de Belgische toezeggingen, al krabbelde Ancieux al snel weer terug toen de toezeggingen genuanceerd werden.

In België is men sowieso wat aan het terugkrabbelen nu twee Gentse economen berekenden hoeveel het WK ons volgens een kosten-baten-analyse zou kosten: 33 euro per Belg, en 9 euro per Nederlander. Natuurlijk zijn zulke berekeningen ‘per hoofd’ altijd een beetje flauw, maar het verschil is toch opvallend. Het komt vooral door het aantal inwoners en de kosten voor de verbouwingen van de stadions. Het leidde tot de suggestie van de onderzoekers om het zwaartepunt van het WK iets meer naar Nederland te brengen, en België maar vier in plaats van zes stadions te laten leveren.

In de Volkskrant verscheen vandaag een interessant stuk van Raoul du Pré over de belastingtoezeggingen die Nederland aan de FIFA heeft gedaan (‘Kabinet geeft FIFA ongekende privileges en overtreedt de regels’, 11 augustus 2010). De FIFA zal geen rijksbelastingen, geen lokale belastingen en geen btw hoeven te betalen. Volgens het comité van de Bid en de belastingspecialisten die de Volkskrant sprak, zijn die eerste twee niet heel uitzonderlijk, omdat de FIFA achteraf belasting betaalt in Zwitserland. Die btw-vrijstelling is wel uitzonderlijk volgens de in het artikel geciteerde hoogleraar Europees belastingrecht Han Kogels, vooral omdat de ticketverkoop aan consumenten ook wordt vrijgesteld. Bovendien staan Europese regels zulke vrijstellingen niet eens toe. Ook bij het WK in 2006 hief de Duitse belastingdienst wel gewoon btw.

Zie ook onderstaand filmpje van professor Kogels:

Overigens gaan we niet helemaal voor de FIFA door het stof. Aan enkele eisen weigert Nederland te voldoen, zoals het overdragen van de leiding over de politie. Deze autoriteit blijft gewoon bij de burgemeesters, zo meldt de NOS.

Kruipen voor de FIFA, deel 2

Kruipen voor de FIFA, deel 1

Kruipen voor de FIFA, deel 2

In Nederland was de heisa twee weken geleden al, maar in België barstte gisteren de discussie los over het Nederlands-Belgische bidbook voor de organisatie van het WK in 2018 en de eisen die de FIFA daaraan stelt. De pijnpunten zijn hetzelfde —een tax bubble zodat de FIFA en haar bobo’s geen belastingen betalen, vrijgemaakte rijbanen op de snelwegen, en het verbod op verkoop en reclame van anderen dan de officiële sponsorpartners van de FIFA— maar de weerstand schijnt in België nog groter te zijn.

Sepp Blatter, de grote boeman van de FIFA. (Foto: Vincent Kalut – Nico Vereecken / Photo News)Enkele citaten uit De Morgen vandaag:

“Het sleutelwoord is ‘redelijk’. Daar wringt het. Wie het bidbook leest, heeft de indruk dat wat de FIFA normaal vindt en wat de ontslagnemende regeringen Leterme en Balkenende wilden inwilligen, voor veel Belgische en Nederlandse belastingbetalers een stuk te ver is.” (Walter Pauli, in het hoofdredactioneel commentaar)

In Vlaanderen zijn het vooral de sociaal-democratische sp.a, de ecologen van Groen! en de rechtse liberale afsplitsingspartij Lijst Dedecker die zich als kritische partijen opwerpen. Vooral het feit dat er in België de komende jaren flink bespaard moet worden wringt met het idee van een WK-organisatie. Caron (Groen!): “Je moét van mij geen geld verdienen aan een wereldkampioenschap voetbal. Maar als de prijs te hoog oploopt, mede door alle toegevingen aan de FIFA, moeten we toch eens goed nadenken of we nog wel mee willen doen aan de race.” Tobback (sp.a): “We hebben echt geen geld genoeg om het enkel en alleen voor de eer te doen.”

Een ander probleem is dat het bidbook is goedgekeurd door de inmiddels demissionaire regering van Leterme en Reynders, twee grote voetballiefhebbers. De nieuwe grote mannen, Di Rupo en De Wever, hebben veel minder affiniteit met voetbal, en zullen ook minder geneigd zijn opofferingen te maken voor een dergelijk project. Daarbij lijkt het parlement nu te gaan eisen dat zij inzicht krijgt en goedkeuring moet gaan geven aan het bidbook.

Tot slot zijn er in België meteen ook twijfels bij de juridische haalbaarheid van de FIFA-plannen. Senator Bert Anciaux (sp.a): “De FIFA kan en mag niet boven de wet staan, geen privileges krijgen, geen fiscale en andere gunsten ontvangen.  De voetbalbond kan geen staat binnen de staat zijn en zeker geen staat boven de staat.” Al lijkt Frederic Delaplace, de hoofdredacteur van de financiële kranten De Tijd en L’Echo, daar nog wel enkele precendenten over te kennen, getuige zijn tweet gisteren.

Ondertussen komt in De Morgen de verdediging, het voorbereidend comité bij monde van ene François Colin*, niet verder dan te beweren dat dit normale voorwaarden voor de FIFA zijn en dat er ten tijde van de Euro2000 ook een dergelijk pakket lag. Oh, en dat de Duitse belastingdienst 1,2 miljard euro zou hebben verdiend aan het WK. De cijfers van het Deutsches Institut für Wirtschaftsforschung ontkennen echter glashard dat de Duitse economische balans van het WK voor Duitsland positief was.

Wordt ongetwijfeld vervolgd.

* Volgens De Neve zit Standaard-journalist Francois Colin niet in dit comité. Het is ons niet duidelijk of De Morgen het hier heeft over François De Keersmaecker of Philippe Colin.

Update on dinsdag 3 augustus 2010 by Sander

Simon Kuper (held!) bespreekt vandaag de andere kandidaten voor het WK op sportgeschiedenis.nl.

Update on woensdag 11 augustus 2010 by Sander

Die François Collin (dubbele l) duikt steeds vaker op in de media. Hij blijkt de woordvoeder van de HollandBelgium Bid te zijn, maar we konden verder geen palmares van hem binnen de voetbalwereld vinden.

Update on donderdag 12 augustus 2010 by Sander

We hebben Colin gevonden!

Kruipen voor de FIFA

Nu het WK is afgelopen, is men al weer met de volgende toernooien bezig. Op 3 september start de kwalificatie voor Euro 2012 met de kraker, volgens De Neve dan, tussen België en Duitsland. Daarvoor staat er nog een setje oefenduels gepland waarover nu al veel te doen is. Maar de echte visionairen in Nederland kijken al vooruit naar het WK in 2018.

Zoals iedereen inmiddels wel weet, stellen Nederland en België zich gezamenlijk kandidaat om dit te organiseren, waarbij ze nog concurrentie hebben van Engeland, Rusland, de Verenigde Staten en het duo Spanje/Portugal. Wat minder mensen weten is dat de landen gekozen worden op basis van een zogenaamd bidbook dat ze bij de FIFA moeten indienen en waarin alle plannen beschreven zijn. Deze bidbooks zijn strict geheim.

In de aanloop naar het afgelopen WK leidde dat al tot ophef. Nederlandse sporthistorici startten een zoektocht naar het verdwenen bidbook, dat slechts gedeeltelijk boven tafel kwam. In de laatste Hard Gras deed Simon Kuper hierover nog wel enkele onthullingen. In het originele bidbook dat Kuper, via Johnny Jordaan, mag inkijken staat dat men kan volstaan met een renovatie aan Soccer City en een aantal rugbystadions. Het budget voor stadions bestond toen nog uit 200 miljoen euro. Nadat het bidbook geaccepteerd was veranderde de mening van de FIFA langzaam. Onder meer door het uitstekende WK van Duitsland in 2006 wilde men iets dat minimaal gelijkwaardig was. Er moesten nieuw stadions gebouwd worden op de mooiste plekken van Zuid-Afrika. Langzaam wist men ook de Zuid-Afrikaanse officials in deze plannen mee te krijgen, onder meer door de rivaliteit tussen de steden onderling uit te spelen. Nu zit met men dure stadions in blanke wijken waar het voetbal niet leeft, in steden zonder grote voetbalclubs, of direct naast een groot rugbystadion zoals in Durban. Kosten: 1,3 miljard euro, een budgetoverschrijding van 550%.

Het Moses Mabhida Durban Stadium. Met rechtsonder het reeds bestaande rugbystadion, dat ook aangepast had kunnen worden. (Foto: Shine 2010.)

Nadien raakten er nog een aantal details bekend. Zo bestond er voor de 3,2 miljard dollar die het WK de FIFA opleverde een special belastingbubbel, waarmee de gehele winst belastingvrij vanuit Zuid-Afrika mee naar het hoofdkwartier in Zwitserland genomen kon worden. Tevens kregen de FIFA en haar sponsors exclusieve rechten in en om de stadions. Dit resulteerde onder meer in het oppakkken van de Bavariababes, en het ontbreken van traditionele Afrikaans eetkraampjes. Tevens blijkt FIFA-baas Sepp Blatter ook niet altijd een even fijn persoon te zijn.

De vraag is nu wat dit betekent voor Nederland en België, mochten zij het WK toegewezen krijgen. Zijn zij even vrijgevig cq. wanhopig naar de FIFA toe? Het lijkt er wel op, want ook de belastingbubbel zal bij ons van kracht zijn. Voor de rest weten we niet wat er in het oh zo geheime bidbook staat.

Toch?

Gelukkig zijn er nu een aantal kamerleden die inzage eisen, al is het natuurlijk een beetje laat om dat pas te doen nadat ze al akkoord zijn gegaan. Wat dat betrekt is RTL Nieuws wat beter bij de pinken, wat zij hebben beslag weten te leggen op een deel van het bidbook, en lijsten meteen een aantal toezeggingen op. Zo, nu kan de discussie dus echt beginnen. Hoe graag willen wij dat WK?

Papieren bronnen

Simon Kuper, Mandela wint de wereldcup. Hard Gras nr. 72, mei 2010. Pp. 117–120.