Het laatste taboe: Justin Fashanu

Net na het afgelopen WK kwam het laatste voetbaltaboe weer aan het licht. Nee, we hebben het dan niet over electronische hulpmiddelen voor scheidsrechters, want daarover wordt ten minste nog gepraat. Over het laatste taboe praat niemand, men laat alleen af en toe een bom vallen. Zoals Michael Becker deed, toen hij in het Duitse tijdschrift Spiegel verkondigde dat het Duitse voetbalelftal van Joachim Löw zo fris voetbal speelde omdat het een grote homoseksuele bende is. Zoals enkele maanden eerder George Becali deed, toen de voorzitter van Steaua Boekarest de transfer van de Bulgaar Ivan Ivanov naar zijn club blokkeerde omdat er geruchten waren dat hij van de mannen was.

Zoiets gebeurt, men kijkt even verontwaardigd, en dan heeft niemand het er meer over. Ondertussen meldt De Standaard dat er in België geen enkele openlijk homoseksuele profvoetballer is, en dat 67% van de Belgische profs vindt dat het voetbalveld geen plek is voor homo’s. We verwachten eerlijk gezegd niet dat die cijfers in Nederland, of waar dan ook, veel anders zijn. Daarom is het tijd voor een nieuw feuilleton — ja, zo’n onderwerp verdient een chique woord — op Sinds De Neve: Het Laatste Taboe. Over homoseksuele voetballers en hun voetbalcarrières. Het zijn over het algemeen geen vrolijke verhalen, maar ze verdienen het wel verteld te worden.

We beginnen met een van de bekendste verhalen:

Justin Fashanu

Voetballer zijn is moeilijk als homoseksueel. Kind zijn van Afrikaanse immigranten maakt het dan niet makkelijker. Justin Fashanu zat in die situatie. Hij werd begin jaren zestig geboren in Noord-Londen. Wanneer zijn ouders scheiden, brengen hij en zijn broertje John hun jeugd door in een weeshuis en vervolgens in een adoptiegezin. Justin heeft ook een bokstalent, maar uiteindelijk kiest hij definitief voor het voetballen.

Hij debuteert bij Norwich City in 1978. Vanaf dat punt gaat het snel omhoog. Fashanu wordt een ster, inclusief het bijbehorende gedrag. Zijn broertje is ook een talentvolle voetballer, maar Justin schoffeert hem en vertelt hem dat hij alles aan zijn oudere broer te danken heeft. Ondertussen maakt Justin in 1980 tegen Liverpool het doelpunt van het jaar en verdient hij een transfer naar Nottingham Forest. Maar daar gaat het mis: de prestaties in het veld blijven achter, en er gaan geruchten rond dat Fashanu naar homobars gaat, wat hem door coach Brian Clough op een flinke uitbrander komt te staan. In de woorden van journalist Brian Deer:

“Clough loathed homosexuals almost as much as he despised unproductive forwards, and Fashanu had not only been seen in gay bars, but in 32 games scored just three times.”

Via een leenperiode bij Southampton en een transfer naar Notts County worden de sportieve prestaties van Fashanu langzaam weer beter, tot een blessure roet in het eten gooit. Vervolgens speelt hij in de Verenigde Staten en Canada, om later nog weinig succesvol bij enkele Engelse clubs terug te keren. Zijn broer John doet het tegelijkertijd beter: hij wint de FA Cup met Wimbledon en speelt zelfs twee interlands voor Engeland.

Justin is ondertussen zoekende. Hij teert op geld van zijn broer en reist door Afrika, bekeert zich tot het Christendom, voetbalt tussendoor her en der, om tenslotte in 1990 als eerste Britse voetballer uit de kast te komen. In zijn interviews geeft hij onder meer aan seksuele relaties te hebben gehad met twee ministers uit het kabinet van Major. De aanteigingen kunnen nooit gestaafd worden, en Justin krijgt bejegeningen van coaches, medespelers en supporters te verwerken. Daarbovenop valt John hem publiekelijk af in een interview aan The Sun met als titel My gay brother is an outcast.

In 1994 stopt Justin met voetballen maar de ellende is daarmee niet afgelopen. In de Verenigde Staten wordt hij in 1998 gezocht in verband met de aanranding van een 17-jarige jongen. Fashanu vreest geen eerlijk proces te zullen krijgen, vlucht naar Engeland en hangt zich op, volgens zijn afscheidsbrief om zijn familie verder leed te besparen. Later bleek dat de Amerikaanse politie de aanklachten toen al had laten vallen.

En broer John? Die is tegenwoordig een televisiepresentator en voetbalbobo in Nigeria.

Meer lezen?

• Fashanu: a rising star who faded too soon. BBC, 1998.
• Vergeten voetballers: Justin Fashanu. Martjan Kuit, Roadto2010.nl, 2009.